Rehabilitacja po złamaniu stawu skokowego lub stopy – Pruszcz Gdański

Złamanie w obrębie stawu skokowego lub stopy często oznacza kilka tygodni unieruchomienia, ograniczonego obciążania kończyny i wyraźny spadek jej sprawności. Po zdjęciu gipsu, ortezy lub zakończeniu okresu ochronnego mogą utrzymywać się ból, obrzęk, sztywność, osłabienie mięśni oraz trudności w prawidłowym chodzeniu.

Rehabilitacja ma za zadanie stopniowo przywrócić ruchomość, siłę i prawidłową funkcję kończyny. Zakres terapii zależy od miejsca i rodzaju złamania, sposobu leczenia, czasu unieruchomienia oraz tego, czy uraz był leczony zachowawczo, czy operacyjnie.

W C7MED pracujemy z pacjentami zarówno po złamaniach leczonych zachowawczo, jak i po zabiegach operacyjnych. W zależności od etapu leczenia wykorzystujemy fizykoterapię, terapię manualną oraz ćwiczenia, dobierając metody do aktualnych możliwości i stanu pacjenta.

Najczęstsze problemy po złamaniu stawu skokowego lub stopy

Po zakończeniu unieruchomienia pacjent często odzyskuje możliwość stopniowego obciążania kończyny, ale sama kość nie jest jedyną strukturą, która ucierpiała w wyniku urazu i kilku tygodni ograniczonego ruchu. Problemem mogą pozostawać również stawy, mięśnie, ścięgna, tkanki miękkie oraz sposób poruszania się.

Do najczęstszych trudności po złamaniu należą:

utrzymujący się obrzęk stopy i okolicy stawu skokowego,
ból podczas chodzenia i obciążania kończyny,
ograniczenie ruchomości stawu skokowego i stawów stopy,
sztywność po dłuższym unieruchomieniu,
osłabienie mięśni łydki i stopy,
problemy z prawidłowym przetaczaniem stopy podczas chodu,
zaburzenia równowagi i kontroli kończyny,
uczucie niepewności podczas schodzenia ze schodów lub chodzenia po nierównym podłożu,
nadwrażliwość tkanek w okolicy urazu lub blizny pooperacyjnej,
utrzymujące się dolegliwości po dłuższym chodzeniu lub staniu.

Zakres tych problemów może być bardzo różny. U części pacjentów największym ograniczeniem jest obrzęk i sztywność, u innych osłabienie mięśni, ból przy obciążaniu albo trudność z odzyskaniem płynnego i symetrycznego chodu.

Jak wygląda rehabilitacja po złamaniu stawu skokowego lub stopy?

Rehabilitacja po złamaniu powinna być dostosowana do etapu gojenia oraz zaleceń lekarza dotyczących obciążania kończyny. Inaczej pracujemy z pacjentem krótko po zakończeniu unieruchomienia, a inaczej wtedy, gdy kość jest już wygojona, ale pozostają sztywność, osłabienie mięśni, obrzęk lub nieprawidłowy wzorzec chodu.

W pierwszym okresie po zdjęciu gipsu lub ortezy często dużym problemem jest obrzęk, ból i znaczne ograniczenie ruchomości. W takim przypadku ważną rolę może odgrywać odpowiednio dobrana fizykoterapia, której celem jest zmniejszenie dolegliwości, poprawa stanu tkanek i przygotowanie kończyny do dalszej pracy.

W miarę poprawy stopniowo wprowadzamy kolejne elementy rehabilitacji:

pracę nad odzyskaniem zakresu ruchu w stawie skokowym i stawach stopy,
terapię manualną dostosowaną do rodzaju i miejsca urazu,
pracę z tkankami miękkimi oraz blizną pooperacyjną, jeśli była wykonywana operacja,
stopniowe zwiększanie obciążenia kończyny,
ćwiczenia wzmacniające mięśnie łydki, stopy i całej kończyny dolnej,
ćwiczenia równowagi i czucia głębokiego,
naukę prawidłowego przetaczania stopy i odbudowę wzorca chodu,
przygotowanie do powrotu do pracy, sportu i codziennej aktywności.

Tempo rehabilitacji zależy między innymi od rodzaju złamania, czasu unieruchomienia, sposobu leczenia oraz reakcji pacjenta na kolejne obciążenia. Celem nie jest samo odzyskanie możliwości chodzenia, ale możliwie pełny powrót do sprawności i pewnego obciążania kończyny.

Jakie metody fizjoterapii stosujemy po złamaniu stawu skokowego lub stopy?

Rehabilitacja po złamaniu stawu skokowego lub stopy zwykle wymaga połączenia kilku metod. Dobór terapii zależy od miejsca złamania, sposobu leczenia, czasu unieruchomienia, aktualnego zakresu ruchu, siły mięśniowej oraz tego, czy nadal występują ból i obrzęk.

W zależności od potrzeb pacjenta wykorzystujemy między innymi:

fizykoterapię – szczególnie wtedy, gdy utrzymują się ból, obrzęk, tkliwość tkanek lub potrzebne jest wspomaganie procesów regeneracyjnych,
terapię manualną – stosowaną w celu poprawy ruchomości stawu skokowego i stawów stopy oraz zmniejszenia ograniczeń powstałych po unieruchomieniu,
pracę z tkankami miękkimi – m.in. w obrębie łydki, stopy i okolicy urazu,
terapię blizny pooperacyjnej – jeśli złamanie było leczone operacyjnie i pozostała blizna ograniczająca przesuwalność tkanek lub powodująca dyskomfort,
ćwiczenia poprawiające zakres ruchu – dobierane stopniowo do możliwości pacjenta i etapu gojenia,
ćwiczenia wzmacniające – ukierunkowane na mięśnie stopy, łydki i całej kończyny dolnej,
trening równowagi i czucia głębokiego – pomagający odzyskać kontrolę nad kończyną po okresie unieruchomienia,
reedukację chodu – szczególnie wtedy, gdy pacjent po urazie nadal odciąża kończynę, skraca krok lub nieprawidłowo przetacza stopę,
stopniowy trening funkcjonalny – przygotowujący do powrotu do pracy, sportu i codziennej aktywności.

Poszczególne metody wprowadzamy etapami i modyfikujemy wraz z poprawą funkcji kończyny. W początkowym okresie większe znaczenie może mieć zmniejszenie bólu i obrzęku oraz odzyskanie ruchomości, natomiast później coraz większy nacisk kładziemy na siłę, stabilizację, prawidłowy chód i pełny powrót do aktywności.

Fizykoterapia po złamaniu stawu skokowego lub stopy

Zakres fizykoterapii po złamaniu zależy nie tylko od rodzaju urazu, ale również od etapu leczenia. Inne możliwości mamy wtedy, gdy kończyna jest jeszcze unieruchomiona w gipsie lub ortezie, a inne po zakończeniu unieruchomienia, kiedy można już bezpośrednio pracować w obrębie stawu i otaczających go tkanek.

We wczesnym okresie dobór zabiegów musi uwzględniać sposób stabilizacji złamania, stan tkanek oraz zalecenia lekarza. Nie wszystkie metody można wtedy zastosować bezpośrednio w okolicy urazu, szczególnie jeśli kończyna pozostaje w gipsie lub po świeżym zabiegu operacyjnym.

Po zdjęciu gipsu lub ortezy możliwości fizykoterapii są znacznie większe. W zależności od potrzeb pacjenta możemy wtedy wykorzystać między innymi:

INDIBA Activ – przy bólu, obrzęku, sztywności i potrzebie wspomagania regeneracji tkanek,
głęboką oscylację – szczególnie przy utrzymującym się obrzęku, tkliwości i napięciu tkanek miękkich,
krioterapię miejscową – stosowaną przy bólu i obrzęku, jeśli nie ma przeciwwskazań do jej zastosowania,
laser wysokoenergetyczny HIL – wykorzystywany w terapii bólu i pracy z tkankami po okresie unieruchomienia,
Super Indukcyjną Stymulację SIS – stosowaną w kolejnych etapach rehabilitacji, szczególnie gdy oprócz bólu pracujemy już również nad funkcją mięśni i sprawnością kończyny.

Po zakończeniu unieruchomienia fizykoterapia zwykle nie jest jedynym elementem leczenia. Łączymy ją z odzyskiwaniem zakresu ruchu, terapią manualną, pracą z tkankami miękkimi, ćwiczeniami i stopniową odbudową prawidłowego chodu.

Kiedy rozpocząć rehabilitację po złamaniu?

Moment rozpoczęcia rehabilitacji zależy od rodzaju złamania, sposobu leczenia oraz zaleceń lekarza. W części przypadków działania rehabilitacyjne można rozpocząć jeszcze w okresie unieruchomienia, natomiast pełniejsza praca nad stawem i stopą rozpoczyna się zwykle po zdjęciu gipsu lub ortezy.

Na wczesnym etapie najważniejsze jest bezpieczne postępowanie zgodne z zaleceniami dotyczącymi obciążania kończyny. Po zakończeniu unieruchomienia warto możliwie szybko ocenić stan stawu i rozpocząć pracę nad problemami, które często pojawiają się po kilku tygodniach ograniczonego ruchu.

dużym obrzękiem,
ograniczeniem ruchomości,
bólem podczas obciążania,
osłabieniem mięśni,
sztywnością stawu i stopy,
nieprawidłowym wzorcem chodu,
trudnością z pełnym obciążaniem kończyny.

Nie warto odkładać rehabilitacji na później tylko dlatego, że kość jest już zrośnięta. Zakończenie leczenia ortopedycznego nie oznacza automatycznie odzyskania pełnej sprawności. Im wcześniej po zakończeniu okresu ochronnego zaczniemy pracować nad ruchem, siłą i funkcją kończyny, tym łatwiej ograniczyć utrwalanie się sztywności i nieprawidłowych kompensacji.